Na kilka majowych dni Gdańsk stał się morską stolicą Europy. Do centrum konferencyjnego, zaaranżowanego w gmachu gdańskiej filharmonii, zjechali przedstawiciele Unii, rządów krajów członkowskich, organizacji związanych z gospodarką i rybołówstwem oraz organizacji pozarządowych zaangażowanych w działania na rzecz ochrony morskich ekosystemów. Konferencja odbyła się pod hasłem „Polityka morska: przede wszystkim ludzie”. W czasie, gdy do gmachu przybywali kolejni delegaci w garniturach i delegatki w eleganckich garsonkach, przed budynkiem zebrał się tłum związkowców reprezentujących szereg zawodów związanych z morzem. Kilkaset osób protestowało przeciwko unijnej polityce morskiej. Podczas zwołanej na prędce konferencji prasowej, unijna komisarz ds. rybołówstwa – Maria Damanaki, uspokajała związkowców zapewniając, że „trwają właśnie prace nad rozwiązaniem problemów”.

Wierzę w dobrą wolę komisarz Damanaki. Wierzę, że rozumie problemy, z jakimi boryka się polska gospodarka morska i zdaję sobie sprawę z nacisków poszczególnych sektorów, jakimi jest poddawana. Z drugiej strony zastanawiam się, gdzie w tym całym zamieszaniu jest jeszcze miejsce dla polskich rybaków małoskalowych?

W czasie, gdy związkowcy głośno domagali się swoich praw, na Zielonym Moście rozstawialiśmy wystawę fotograficzną  „Rybactwo sentymentalne” autorstwa Filipa Springera. Wystawa przedstawia historie czterech rybaków łodziowych z Dziwnowa, którzy pomimo trudności, prowadzą zrównoważone rybołówstwo przybrzeżne. Dziwnów był kiedyś jednym z największych portów rybackich w Polsce. Obecnie świeci pustkami, większość rybaków zezłomowała kutry a obecne pokolenie nie chce pracować w rybołówstwie. Podczas gdy politycy dyskutują prowadzeniu polityki morskiej, rybołówstwo łodziowe umiera, a wraz z nim ważny element polskiej tradycji.

Nasza wystawa ma przypomnieć decydentom o grupie zawodowej, której głos zwykle nie jest słyszany.  Tradycyjne rybołówstwo nie jest postrzegane jako remedium na problemy z jakimi boryka się Bałtyk. A jednak , w obliczu dramatycznego przełowienia populacji ryb przez duże kutry rybackie i niszczenia ekosystemu Bałtyku przez stosowanie destrukcyjnych technik połowowych, małoskalowe rybołówstwo przybrzeżne wydaje się wyznaczać właściwy kierunek, w którym powinny podążać europejskie floty rybackie.

Już niebawem Polska obejmie prezydencję w Radzie UE. Mam nadzieję, że reforma Wspólnej Polityki Rybackiej w kierunku zmniejszenia nakładu połowowego, utworzenia sieci rezerwatów morskich i zakazu stosowania destrukcyjnych technik połowowych, stanie się dla polskiej prezydencji jednym z priorytetów. Trzymam kciuki za rybaków z Dziwnowa i wszystkich rybaków łodziowych prowadzących połowy w sposób zrównoważony, by przetrwali burze wokół polityki morskiej.

Każdy sezon polowań na wieloryby prowadzonych przez japońską flotę wielorybniczą to setki martwych wielorybów i tysiące jenów z kieszeni podatników, które zamiast na wsparcie programów ochrony zagrożonych gatunków wydawane są na bezsensowne polowania. Od momentu wypłynięcie statków wielorybniczych z portu, w nerwowym napięciu śledzę doniesienia o kolejnych płetwalach karłowatych złożonych w ofierze pseudonauki. Japoński rząd uparcie twierdzi, że coroczna rzeź tych niezwykłych ssaków morskich to element badań naukowych służących lepszemu zarządzaniu populacjami ssaków morskich.

Akurat! Nie wiem jak was, ale mnie ten argument nie przekonuje.

Wiele wskazuje na to, że do japońskiego rządu, bardzo powoli, również zaczynają docierać fakty stawiające sprawę jasno: wielorybnictwo to relikt przeszłości i jako taki powinien znaleźć odpowiednie miejsce na kartach historii. Nie ma na nie miejsca ani przyzwolenia we współczesnym świecie. Ze zdumieniem ale i z pewnym uczuciem ulgi przyjęłam informację o wcześniejszym zakończeniu ostatniego sezonu polowań na wieloryby. Statki wielorybników kilka dni temu obrały kurs powrotny do macierzystego portu, wracając z najkrótszego w historii sezonu polowań. Póki co wieloryby zamieszkujące błękitne wody Oceanu Południowego mogą czuć się bezpiecznie… przynajmniej do momentu rozpoczęcia kolejnego sezonu połowów.

Decyzja japońskiego ministra jest jednak na swój sposób historyczna i mam nadzieję, że stanowi pierwszy krok ku zmianom. Potwierdziła ona że wielorybnictwo nie ma w zasadzie większego sensu. Nie ważne czy będziemy je analizować pod kątem naukowym czy ekonomicznym. Badania na ssakach morskich prowadzić można metodami nieinwazyjnymi. Co do ekonomicznego znaczenia polowań też nie ma najmniejszych wątpliwości. W japońskich chłodniach od lat znajdują się tony wielorybiego mięsa, na które nie ma popytu. Japońscy konsumenci wysyłają do rządu jasny sygnał: „nie chcemy wielorybiego mięsa. Zostawcie wieloryby w spokoju.”

Japoński przemysł wielorybniczy otoczony jest aurą skandali korupcyjnych w które zamieszani są państwowi urzędnicy. Jednak to dwóch aktywistów japońskiego oddziału Greenpeace, zostało skazanych za kradzież wielorybiego mięsa. W rzeczywistości zdobyli oni i przekazali prokuraturze dowody na proceder korupcji i nielegalnego handlu wielorybim mięsem. Japońska Agencja ds. Rybołówstwa przyznała, że pięciu pracowników agencji, przyjęło  wartościowe łapówki w postaci wielorybiego mięsa. Junichi Sato i Toru Suzuki odwołali się od wyroku sądu. Sprawa jest w toku a ja mocno trzymam kciuki za to, żeby sprawiedliwości stało się za dość i Junichi i Toru zostali uniewinnieni. Kibicuję też wielorybom. Niech przemierzają bezkresny ocean bez strachu, że dosięgnie je zabójczy harpun.

Niewiele osób świadomych jest tego, jak ogromne bogactwo kryje się w wodach przybrzeżnych Tajwanu. Fale morskie kryją niezwykłe rafy koralowe zamieszkane przez tysiące stworzeń morskich oraz liczne ławice ryb takich jak tuńczyki żółtopłetwe. Niestety, lata zaniedbań w ochronie tych cennych obszarów jak i postępujące przełowienie łowisk pacyficznych prowadzi do powolnej śmierci tego unikatowego ekosystemu.

Lokalni rybacy, prowadzący połowy przybrzeżne z wykorzystaniem tradycyjnych metod, poławiali kiedyś różnorodne gatunki ryb. Obecnie wioski rybackie, tętniące niegdyś życiem, przypominają wymarłe miasteczka, gdzie bezrobotni rybacy z utęsknieniem wpatrują się w morze. Po „ich” morzu ciągle pływają kutry rybackie, jednak należą one do dużych firm, a połowy przez nie prowadzone nie mają nic wspólnego ze zrównoważonym wykorzystaniem zasobów morskich. Wielkie sieci, tzw. okrężnice, łapią wszystko, co znajdzie się w ich zasięgu. Często przypadkowymi ofiarami takich połowów stają się również żółwie i ssaki morskie oraz inne gatunki ryb , które jako niepotrzebny przyłów wyrzucane są martwe do morza. Wiele z tych istnień zginie zupełnie niepotrzebnie tylko dlatego, że olbrzymie statki prowadzą połowy w sposób nie selektywny.

Ogromne statki przetwórnie wypływają na otwarte wody Pacyfiku i plądrują przetrzebione już zasoby. Każdy zaciąg to kolejne wyłowione tony tuńczyków a wraz z nimi żółwie, rekiny, ssaki i inne gatunki. Tajwan posiada największą flotę rybacką na Pacyfiku, wiele ze statków tworzących tę flotę w przeszłości łowiło ryby nielegalnie zasługując na miano morskich kłusowników.

Chcesz dowiedzieć się więcej o problemie? Zobacz krótki film o tajwańskiej flocie rybackiej:

Niestety analogię upadku lokalnego rybołówstwa i plądrowania kolejnych łowisk można zobaczyć również w przypadku wykorzystania europejskich mórz. Europa nadal nie wypracowała skutecznych mechanizmów ochrony morskich ekosystemów.

Trwająca właśnie reforma Wspólnej Polityki Rybackiej może okazać się jedyną szansą dla europejskiego rybołówstwa, jednak muszą w niej zostać uwzględnione następujące aspekty:
- redukcja floty rybackiej z uwzględnieniem konieczności zachowania tradycyjnego, przybrzeżnego rybołówstwa działającego w sposób zrównoważony,
- uwzględnienie w sposób wiążący doradztwa naukowego w zakresie wyznaczania bezpiecznych limitów połowowych na poszczególne gatunki morskie,
- utworzenie sieci rezerwatów morskich.

Wspierasz ideę tworzenia Rezerwatów Morskich? Podpisz się pod apelem o utworzenie Rezerwatów Morskich na 40% mórz i oceanów świata.

Dwójka aktywistów Greenpeace z Japonii została skazana na rok więzienia w zawieszeniu na trzy lata. Japoński system sprawiedliwości okazał się machiną stojącą po stronie uwikłanych w korupcję przedstawicieli japońskiego rządu. Junichi Sato i Toru Suzuki zostali uznani winnymi kradzieży i naruszenia miru domowego. Sprawa dotyczyła sposobu uzyskania dowodów nielegalnej sprzedaży wielorybiego mięsa, które aktywiści zdobyli by poinformować opinię publiczną o łamaniu prawa przez osoby zaangażowane w japoński przemysł wielorybniczy.

Junich Sato po ogłoszeniu wyroku powiedział: „Sąd przyznał, że w sektorze wielorybnictwa dochodzi do podejrzanych praktyk, ale nie uznał naszych racji do zaprezentowania dowodów na łamanie prawa. Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, na którym oparta była nasz obrona, jest nadrzędny w stosunku do prawa krajowego, jednak sąd nie wziął tego pod uwagę”.

Wyrok ogłoszony przez japoński sąd jest zupełnie niezasłużony. Aktywiści zdobyli dowody i przekazali je prokuraturze by pokazać jak w praktyce wygląda japoński program wielorybniczy. W odpowiedzi na werdykt, osoby wspierające aktywistów na całym świecie wywiesiły czarne flagi i banery nieopodal japońskich ambasad, na znak ciemnych chmur jakie zawisły na demokracją i praw obywatelskich.

Sprawa Junichi i Toru spotkała się z dużym międzynarodowym zainteresowaniem. Swoje poparcie dla aktywistów wyraził laureat nagrody Nobla Desmond Tutu, międzynarodowe organizacje działające na rzecz praw człowieka oraz specjaliści w dziedzinie prawa. Aktywiści Greenpeace zawsze są gotowi ponieść konsekwencje swoich czynów i stanąć przed sądem za podjęcie pokojowych działań na rzecz ochrony naszej planety. Niedopuszczalne jest jednak pozbawianie działaczy podstawowych praw do obrony i zamykanie im ust gdy obnażają skandal w który zamieszani są przedstawiciele rządu.

Dlatego jesteśmy z Junichi i Toru! Ty też możesz wyrazić swoje poparcie dla aktywistów. Wyślij list do Ministra Spraw Zagranicznych Japonii.

Ogromnych rozmiarów góra lodowa o powierzchni 260km kwadratowych (podobna rozmiarem do Poznania), oderwała się od lodowca Petermanna, jednego z największych lodowców Grenlandii. Jej oderwanie się przyspieszy najprawdopodobniej topnienie arktycznego lodu.

Latem ubiegłego roku, statek Greenpeace Arctic Sunrise wyruszył na ekspedycję mającą na celu udokumentowanie postępujących zmian klimatu w Arktyce. Załoga Greenpeace, wspierana przez naukowców badała szybkość topnienia się Grenlandzkich lodowców. Na pokładzie znalazł się między innymi brytyjski fotograf Nick Cobbing, który od lat współpracuje z Greenpeace. Udało mu się udokumentować szczelinę w lodowcu Petermanna, wzdłuż której oderwała się gigantyczna góra lodowa.

Topnienie lodowców, pożary w Rosji, powodzie w Himalajach to nic innego jak realizacja czarnych scenariuszy od dawna prezentowanych przez badaczy klimatu. Natura daje nam jasno do zrozumienia, to ostatni moment, w którym możemy podjąć działania. Musimy jak najszybciej ograniczyć emisje gazów cieplarnianych by zapobiec najbardziej katastrofalnym skutkom zmian klimatu.

Wybrane zdjęcia Nicka Cobbinga z arktycznej ekspedycji Greenpeace w 2009r.

Jest godzina 23:38, 10 lipca 1985 r. Ogromny huk. Wybuch zrzuca część załogi z krzeseł w mesie flagowego statku Greenpeace. Dopiero co skończyli męczące spotkanie. Rainbow Warrior przechyla się na bok.  Doktor Andy Biedermann rusza do kabin, by sprawdzić, czy nikt nie został pod pokładem. Jego śladem podąża dokumentalista Fernando Pereira, który stara się ocalić swój cenny sprzęt fotograficzny. Następuje druga eksplozja. Cała załoga rzuca się do łodzi ratunkowych. Pod pokładem, uwięziony pozostaje Pereira.

To ostatnia i najtragiczniejsza w historii Greenpeace wyprawa Rainbow Warrior – statku legendy, który w okresie zaostrzenia zimnej wojny pomiędzy rokiem 1978 a 1985 patrolował morza i oceany. Prowadził misję przeciwko połowom wielorybów, zatapianiu radioaktywnych odpadów i substancji toksycznych. Przeciwdziałał również rozprzestrzenianiu broni nuklearnej. Kiedy Stany Zjednoczone odwracają się plecami do mieszkańców wyspy Rongelap na Pacyfiku, którym wcześniej zafundowali chorobę popromienną na skutek prób atomowych, Rainbow Warrior przewozi ich wraz ze 100 tonami dobytku na niezamieszkałą wyspę Mejtao. Dwa miesiące później zostaje zatopiony przez francuskich komandosów. Tak kończy się misja pierwszego Wojownika Tęczy: w najgorszy z możliwych sposobów. Wyprawa która miała położyć kres francuskim próbom nuklearnym na atolu Mururoa została przerwana. Wrak statku osadzono na dnie zatoki Matauri, tworząc sztuczną rafę przyciągającą morskie stworzenia. Zobaczcie to w skrócie VIDEO historię Rainbow Warriora:

Okazało się jednak, że Wojownik Tęczy jest niezatapialny. Na dowód tego w 1989 r. odbudowany zostaje Rainbow Worrior II. Mimo sędziwego wieku (52 lata), po dziś dzień kontynuuje misję pierwszego Wojownika. Jeszcze nie tak dawno mogliśmy o nim usłyszeć przy okazji starcia z francuskimi rybakami, którzy poławiali zagrożone wyginięciem tuńczyki błękitnopłetwe. Czas Rainbow Warrior II dobiega jednak końca.  Zobaczcie poniżej jak służył Greenpeace na morzach całego świata:

Od dłuższego czasu planowane jest jego zastąpienie nową jednostką. Wymagania są kosmiczne. Nowy Rainbow Warrior musi dotrzymywać tempa japońskim łodziom wielorybniczym, być wyposażony w lądowisko dla helikoptera oraz mieć na tyle niewielkie zanużenie żeby bez problemu patrolować rzekę Kongo. No i oczywiście do jego budowy muszą zostać wykorzystane przyjazne środowisku technologie.

Panie i Panowie, pozwólcie że przedstawię… Rainbow Worrior III.

W sobotę 10 lipca, z okazji 25-lecia zatopienia pierwszego Rainbow Warrior rozpoczęła się w Gdańsku uroczysta budowa jego następcy – Tęczowego Wojownika III.  Jeden z najbardziej znanych statków świata, ikona Greenpeace, powstaje w miejscu, w którym narodziła się Solidarność. Magiczne sprzężenie dwóch historii. Obie zasługują na słowa uznania.

NAJWAŻNIEJSZE DANE NOWEJ JEDNOSTKI RAINBOW WARRIOR:

Bandera: Holandia
Typ statku: jacht żaglowy z napędem silnikowym i lądowiskiem dla helikopterów
Klasa: Germanischer Lloyd; oznaczenia, w tym „Zielony Paszport”
Całkowita długość: 57,92m
Największa szerokość statku (maks.) : 11,30m
Głębokość zanurzenia (maks.) : 5,15m
Wysokość nadwodna statku: 50,15m
Tonaż brutto: 838
Ożaglowanie: maszt z ramą 2 A i 5 żaglami
Silnik główny i pomocniczy: Caterpillar
Prędkość: 15 węzłów

Właśnie dotarła do mnie informacja o pierwszych ofiarach tegorocznego islandzkiego sezonu polowań na wieloryby. Dziś, statek wielorybniczy Hvalur 8 wrócił do portu z dwoma martwymi finwalami. Niechlubna inauguracja sezonu wielorybniczego miała miejsce w niedzielę, kiedy to dwa statki, Hvalur 8 i 9, wypłynęły na polowanie. Rząd Islandii planuje w tym sezonie odstrzał 175 finwali.

Ta smutna wiadomość wywołała we mnie złość. Złoszczę się na rząd Islandii, za to że w XXIw. dokonuje barbarzyńskich polowań na te niezwykłe ssaki morskie, na Międzynarodową Komisję Wielorybniczą za to, że od lat trwa w impasie i boi się podjąć zdecydowanych działań na rzecz ochrony wielorybów, na polskie ministerstwo środowiska za to, że zlekceważyło tegoroczne spotkanie Komisji a tym samym los zagrożonych populacji wielorybów.

Po co Islandczykom mięso wielorybów?! Otóż Islandczykom wcale nie jest ono potrzebne. Nie ma tam popytu na wieloryby. Okazuje się, że Islandia poluje na wieloryby by ich mięso odsprzedać … Japonii. Mięso, które pochodzić będzie z tegorocznych polowań, w całości trafi na rynek japoński. W islandzkich chłodniach, ciągle znajduje się większość z 1 500 ton mięsa wielorybów upolowanych w ubiegłym roku. W Japonii zapasy wielorybiego mięsa sięgają 4 000 ton.

Tymczasem opinia publiczna jest zdecydowanie przeciwna kontynuowaniu wielorybnictwa na skalę przemysłową. W 2008 roku ponad 110 tysięcy osób podpisało zobowiązanie, w którym deklarują przyjazd do Islandii w celach turystycznych, na cieszące się coraz większą popularnością obserwacje wielorybów, pod warunkiem zakończenia wielorybnictwa. Ty też możesz podpisać takie zobowiązanie dając jasno do zrozumienia rządowi Islandii, że żywe wieloryby są warte znacznie więcej niż martwe.

http://activism.greenpeace.org/iceland/

Tegoroczne spotkanie Międzynarodowej Komisji Wielorybniczej zakończyło się fiaskiem. Delegacje zostały zastraszone przez Japonię, która zagroziła opuszczeniem Komisji w przypadku wprowadzenia całkowitego zakazu połowu wielorybów. Kraje wielorybnicze: Japonia, Islandia i Norwegia mogą świętować sukces. W najbliższych latach z rąk wielorybników zginą kolejne setki wielorybów.

Na spotkaniu nie zabrakło mocnych słów. Padły one jednak nie ze strony oficjalnych delegacji rządowych ale ze strony działaczy ekologicznych, którym zależy na ratowaniu zagrożonych populacji największych zwierząt zamieszkujących naszą planetę. W Agadirze znalazł się również Junichi Sato (na zdjęciu), jeden z dwójki aktywistów Greenpeace oskarżonych w 2008 roku o nielegalne zdobycie dowodów, które wskazywały na aferę korupcyjną w japońskim rządzie i nielegalny handel mięsem wielorybów pochodzącym z „projektu naukowego” polegającego na zabijaniu wielorybów na Oceanie Południowym.

Junichi, któremu grozi 18 miesięcy więzienia, wezwał IWC do podjęcia prawdziwych działań na rzecz ochrony wielorybów, podkreślając że większość obywateli Japonii sprzeciwia się kontynuowaniu wielorybnictwa:

„Niestety, japońska delegacja w swoich przemówieniach podkreśla, że słuchanie głosu opinii publicznej jest złym pomysłem. Nie zgadzam się z tym. Wierzę, że głos opinii publicznej jest bardzo ważny. Chciałabym wykorzystać tę okazję, by zasugerować delegacji Japonii, by zorganizowała konferencję prasową dla zagranicznych mediów i organizacji pozarządowych, a nawet uwzględniła obecność organizacji pozarządowych, takich jak Greenpeace w oficjalnej delegacji”.

Całość przemówienia Junichi, w wersji angielskiej możecie przeczytać tutaj.

Obecność Junichi na spotkaniu IWC zaskoczyła nie tylko japońską delegację ale i reportera BBC, który poprosił Junichi o rozmowę. Przeczytajcie wywiad dla BBC w wersji angielskiej.